پروردگار من نزديك و اجابت‌كننده است . در اين آيه ، خداوند آباد ساختن زمين را به خود نسبت نمىدهد بلكه آن را به بندگانش واگذاشته و از آنان خواسته است كه براى رفع نيازهاى خود زمين را آباد كنند . « 1 » افزون بر آن ، استعداد ، امكانات و شايستگى فكرى به آنها عطا كرده است تا هر كس در حد توان ، بخشى از آن را احيا كند : « وَلَقَدْ مَكَّنّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَاتَشْكُرُونَ » « 2 » و براستى كه زمين جايگاهتان داديم و راه‌هاى زندگى را در آن قرار داديم ، چه اندك سپاس مىگزاريد . تمكين تنها به اين معنا نيست كه شخصى را در محلّى جاى دهند ، بلكه بدين معناست كه تمام وسائل كار را در اختيار او بگذارند . به او قدرت و توانايى بخشند و موانع را بر طرف سازند . « 3 » شرايط معنوى عمران بشر براى اين كه بتواند از ماهيت طبيعت به خوبى استفاده كند ، بايد علاوه بر كار و كوشش و بهره‌گيرى از وسائل پيشرفته ، خود را به ايمان و تقوا بيارايد و با توبه و تضرّع ، شايستگى نزول بركات آسمانى را كسب كند . حضرت صالح عليه السلام به دنبال دعوت قوم خود به عمران زمين ، آنها را به استغفار و توبه فرا مىخواند . همچنين حضرت نوح عليه السلام استمرار امدادهاى مادّى الهى و ظهور خيرات و بركات زمين و آسمان و باغ و بوستان را از آثار استغفار مىدانست : « . . . اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً * يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُم مِدْرَاراً * وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ

--> ( 1 ) . ترجمهء الميزان ، ج 10 ، ص 461 . ( 2 ) . اعراف ( 7 ) ، آيهء 10 . ( 3 ) . تفسير نمونه ، ج 6 ، ص 95 .